| Lublana Ljubljana |
|||
|
|||
 Lublana, panorama, w tle zamek |
|||
| Państwo |  Słowenia |
||
| Powierzchnia | 275 km² | ||
| Położenie | 46° 03' 23 '' N 14° 30' 28 '' E |
||
| Wysokość | 298 m n.p.m. | ||
| Ludność (2002) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja |
265 881 964 os./km² 495 000 |
||
| Kod pocztowy | 1000 | ||
| Podział miasta | 18 dzielnic | ||
| Miasta partnerskie |  Belgrad (Serbia)
|
||
|
Położenie na mapie Słowenii
  Lublana
Ljubljana |
|||
| Strona internetowa | |||
.svg)
Lublana (słoweń. Ljubljana, wł. Lubiana, niem. Laibach) – stolica Słowenii, położona nad rzeką Lublanicą.
Spis treści |
edytuj Podstawowe informacje
- język: słoweński
- narodowości: słoweńcy
- religie: katolicyzm, protestantyzm, prawosławie, islam
- waluta: euro
- klimat: umiarkowany
- port lotniczy: Brnik
edytuj Historia
Historia Lublany sięga roku 2000 p.n.e. kiedy to pierwsi ludzie zaczęli budować tymczasowe drewniane chaty na terenie dzisiejszej stolicy Słowenii. W późniejszym czasie teren ten stał się częstym szlakiem dla różnych ludów oraz plemion. Jako pierwsi na stałe zamieszkali na tych terenach Veneti. W III w. p.n.e. tereny te zostały zamieszkane także przez celtyckie plemię Taurisci. W I w. n.e. Rzymianie założyli na terenie dzisiejszej Lublany wojskowe obozowisko nazywając je Emona. W 452 r. Hunowie dowodzeni przez Attylę zniszczyli kompletnie osadę. Emona liczyła ok. 6000 mieszkańców i odgrywała dużą rolę podczas walk liczebnych. W VI w. Słowianie zaczęli zamieszkiwać tereny Słowenii. W IX w. Słowianie dostali się pod niewolę Franków. Nazwa miasta, Luwigana, pojawiła się po raz pierwszy w dokumencie z 1144 roku. W XIII w. miasto zostało podzielone na trzy dzielnice: Stari trg, Mestni trg, Novi trg. W 1220 roku Lublana otrzymała prawa miejskie, wraz z prawem do wytwarzania własnej monety. W 1270 roku Kraina została zdobyta przez króla Przemysła Ottokara II Wielkiego, został on jednak pokonany w 1278 roku przez Rudolfa I Habsburga, który zmienił nazwę miasta na Laibach. Lublana pozostawała w rękach Habsburgów do roku 1797.
W XV wieku Lublana była znana ze względu na sztukę. W 1511 roku miało miejsce wielkie trzęsienie ziemi, po czym została odbudowana w stylu renesansowym oraz zbudowany został nowy mur wokół miasta. W XVI w. populacja wynosiła 5,000, z czego 70% posługiwało się językiem słoweńskim, 30% j. niemieckim. W 1550 r. opublikowano w Lublanie dwie pierwsze słoweńskie książki. W XVI wieku Lublana była ośrodkiem Reformacji. Mieszkało tam kilku ważnych przedstawicieli Luteranizmu – Primož Trubar, Adam Bohorič i Jurij Dalmatin. Mniej więcej w podobnym czasie powstała pierwsza szkoła średnia oraz biblioteka publiczna, co bezsprzecznie dało Lublanie miano centrum kultury słoweńskiej. W 1597 r. Jezuici przybyli do miasta i otwarli drugą szkołę średnią, która później przekształciła się w wyższą. Architektura barokowa zawitała w mieście pod koniec XVII wieku, gdy do Lublany przybyli architekci z zagranicy.
Za rządów Napoleona miasto stało się stolicą Prowincji Iliryjskich. W 1815 r. miasto znowu stało się własnością Austrii. W latach 1816-1849 było częścią Królestwa Illyrii. W 1821 r. Lublana gościła Kongres w Laibach, który przywrócił wcześniejsze granice państw europejskich. Pierwszą linią kolejową w 1849 było połączenie Wiedeń-Lublana. Zostało ono przedłużone w 1857 do Triest. Publiczna linia elektryczna pojawiła się w 1898 r. W 1895 r., Lublana, wtedy miasto liczące 31,000 mieszkańców została nawiedzona przez poważne trzęsienie ziemi wynoszące 6.1 skali Richtera. 1,400 budynków zostało zniszczonych. Pewna część została odbudowana w stylu secesyjnym.
W 1918 roku po zakończeniu I Wojny Światowej, region ten został przyłączony do Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców. W 1929 roku powstało Królestwo Jugosławii. Kraj został podzielony na okręgi, zwane banowinami. Lublana została stolicą okręgu Dravska banovina. W 1941 roku, podczas II Wojny Światowej faszystowskie Włochy okupowały miasto, poprzedzając nazistowskie Niemcy w 1943 r. Miasto było otoczone przez ponad 30 kilometrowy drut kolczasty mający zapobiec współpracy z podziemnym ruchem oporu (front wyzwolenia ludności słoweńskiej) w mieście wraz z jugosławiańskimi partyzantami działającymi poza ogrodzeniem. W 1985 roku w miejsce ogrodzenia powstała malownicza ścieżka spacerowa (Pot okoli Ljubljane – Ścieżka dookoła Lublany).
Po II Wojnie Światowej Lublana stała się stolicą Socjalistycznej Republiki Słowenii – części komunistycznej Jugosławii, do czasu gdy 25 czerwca 1991 roku Słowenia ogłosiła niepodległość, a Lublana stała się jej stolicą. Kraj ten stał się częścią Unii Europejskiej w maju 2004 roku.
edytuj Położenie, klimat, ukształtowanie powierzchni
Miasto zajmuje powierzchnię 275m2. Położone jest w centrum Słowenii, pomiędzy Austrią, Węgrami, Chorwacją i Wenecją – regionem Włoch. Lublana leży 140 km na zachód od Zagrzebia, 250 km na wschód od Wenecji, 350 km na południowy-zachód od Wiednia i 400km na południowy-zachód od Budapesztu. Najwyższym punktem miasta jest Janški Hrib na wysokości 794 m. n.p.m. Liczba trzęsień ziemi niszczących Lublanę (w tym te z 1511 i 1895 r.) świadczy o fakcie, iż Słowenia jest zlokalizowana w aktywnej strefie sejsmicznej spowodowanej jej pozycją na Płycie eurazjatyckiej. Słowenia znajduje się na złączeniu trzech ważnych stref tektonicznych – Alp, Gór Dynarskich oraz Kotliny Panońskiej. Naukowcy są w stanie zidentyfikować ponad 60 trzęsień ziemi w przeszłości. Klimat Lublany, jak i wschodniej części Słowenii to klimat umiarkowany kontynentalny. Lipiec jest najcieplejszym miesiącem, a styczeń oraz luty są najzimniejszymi. Najniższą zanotowaną temperaturą było –28°C a najwyższą 39°C.
edytuj Podział administracyjny
- Bežigrad
- Center
- Črnuče
- Dravlje
- Golovec
- Jarše
- Moste
- Polje
- Posavje
- Rožnik
- Rudnik
- Sostro
- Šentvid
- Šiška
- Šmarna gora
- Trnovo
- Vič
edytuj Gospodarka
- przemysł: elektromaszynowy, elektroniczny, lekki (włókienniczy, obuwniczy), chemiczny, drzewno-papierniczy, spożywczy (tytoniowy)
edytuj Miejsca godne uwagi
- Pałac Biskupi
- zamek
- park Tivoli
- klasztor i kościół Urszulanek
- ruiny rzymskie
- Muzeum Narodowe
- Galeria Narodowa
- Biblioteka Narodowa
- uniwersytet
- Katedra świętego Mikołaja
- ratusz
- plac Prešerena
- Tromostovje (potrójny most)
- Robbov vodnjak (barokowa fontanna)
- Metelkova
- Zoo Lublana
- w okolicy : Bled
edytuj Liczba mieszkańców
- 257 388 (2002 – według spisu powszechnego)
- 255 115 (2005 – wartość szacunkowa)
edytuj Komunikacja
Lublana jest w centrum słoweńskiej sieci dróg, która prowadzi do wszystkich zakątków kraju. Przez Lublanę przebiega autostrada A1 prowadząca na zachód do Triest, Wenecji oraz Rijeki; na północ do Mariboru, Graz oraz Wiednia. Autostrada A2 prowadzi na wschód do stolicy Chorwacji – Zagrzebia oraz Węgier, lub do głównych miast byłej Jugosławii, jak np. Belgradu; na północny-zachód prowadzi do Klagenfurtu oraz Salzburgu.
Główny dworzec kolejowy Ljubljana zbudowany został w 1849 r. Odnowiony został w 1980 r. przez architekta Marko Mušič. W 2008 roku rozpoczęła się budowa wielopiętrowego kompleksu biurowo-rozrywkowo-handlowego na terenie dworca.
edytuj Linki zewnętrzne
